Akademia Rolnictwa Ekologicznego i MSKN Rolnictwa Ekologicznego "SIEWCA"

Początek XX wieku był przełomowy dla całego rolnictwa. Zwiększenie produkcji rolniczej dzięki zastosowaniu nawozów sztucznych i chemicznych środków ochrony roślin oraz zastosowania maszyn spowodowało, że zaczęto mniej zwracać uwagę na podstawowe prawa rządzące w przyrodzie. Płodozmiany zostały wyparte monokulturami roślin bardziej opłacalnych, a zwierzęta były utrzymywane w warunkach nie odpowiadających ich podstawowym potrzebom. Na szczęście znaleźli się ludzie, którzy umieli spojrzeć obiektywnie, którzy ciągle pogłębiali swoją wiedzę na temat przyrody i zdawali sobie sprawę, że każda większa ingerencja w naturę przynosi niekorzystne zmiany, które nie są obojętne dla człowieka. Dzięki tym ludziom powstawały różne organizacje, instytuty badawcze, szkoły i wydawnictwa promujące ich poglądy. Pierwszym człowiekiem, który miał zupełnie inną wizję rolnictwa był dr Rudolf Steiner, austriacki filozof, architekt, malarz, przyrodnik, twórca systemu filozoficzno-religijnego zwanego antropozofią. Rolnicy i ogrodnicy, którzy poznali już duchowe podstawy antropozofii, zastanawiali się bowiem, jak wiedzę tą można wykorzystać w praktyce rolniczej. Do Towarzystawa Antropozoficznego należeli między innymi hrabia i hrabina von Keyserlingk z Kobierzyc niedaleko Wrocławia (wtedy Koberwitz). To właśnie oni wystąpili z prośbą do dr. Rudolfa Steinera o wygłoszenie odczytów w ramach Kursu Rolniczego dla wszystkich - zainteresowanych zastosowaniem antropozofii w rolnictwie - członków Towarzystwa. Hrabia Karl von Keyserlingk był dyrektorem majątku Towarzystwa (Związku) Rodzinnego "vom Rath, Schöller und Skene". Towarzystwo posiadało fabrykę cukru w Klettendorf i szesnaście dużych majątków ziemskich. Rodzina von Keyserlingk zaprosiła Rudolfa Steinera, żeby zamieszkał w ich domu i tu w dużej jadalni wygłosił swoje wykłady. Ostatecznie dr Rudolf Steiner wygłosił w Kobierzycach w dniach 7-16 czerwca 1924r. osiem wykładów w ramach Kursu Rolniczego pt. "Podstawy wiedzy duchowej dla powodzenia w rolnictwie". Program Kursu Rolniczego pt. "Podstawy wiedzy duchowej dla powodzenia w rolnictwie" wyglądał następująco:

7 VI (sobota) Przedmowa i wstęp do Kursu oraz pierwszy wykład pt. Emanzipation des menschlichen und tierischen Lebens von der äußern Welt,
10 VI (wtorek) - drugi wykład pt. Die Kräfte der Erde und des Kosmos,
11 VI (środa) - trzeci wykład pt. Exkurs in die Tätigkeit der Natur: Die Wirkung des Geistes in der Natur,
12 VI (czwartek) - czwarty wykład pt. Kräfte und Substanzen, die in das Geistige hereingehen. Die Düngungsfrage,
13 VI (piątek) - piąty wykład pt. Die richtige Substantiierung des Düngers,
14 VI (sobota) - szósty wykład pt. Das Wesen des Unkrautes, der tierischen Schädlinge und der sogenannten Pflanzenkrankheiten vor dem Forum der Natur,
15 VI (niedziela)- siódmy wykład pt. Die naturintimeren Wechselwirkungen: Das Verhältnis von Feldwirtschaft, Obstwirtschaft und Viehzucht,
16 VI (poniedziałek) - ósmy wykład pt. Das Wesen der Fütterung.

Uczestnik Kursu Rolniczego dr Günther Wachsmuth przedstawił - w czasie przypadkowego spotkania w pociągu - podstawy tego rolnictwa hrabiemu Stanisławowi Karłowskiemu - senatorowi II Rzeczypospolitej, a ten zainteresowany antropozoficznymi ideami w rolnictwie, przestawił wkrótce (1930r.) swoje 1760 - hektarowe gospodarstwo w Szelejewie koło Gostynia jako pierwsze w Polsce, na biodynamiczną metodę gospodarowania. Stanisław Karłowski propagował bardzo aktywnie tą nową metodę gospodarowania, wydał kilka broszur instruktażowych, organizował kursy szkoleniowe i spotkania rolników w swoim gospodarstwie. W czasie wojny Stanisław Karłowski został stracony, a jego gospodarstwo skonfiskowane. W latach powojennych w Polsce nastały ciężkie czasy dla polskiego rolnictwa, czasy przymusowej kolektywizacji i obowiązkowych świadczeń w naturze (kontygenty zbożowe i mięsne) na rzecz państwa. Wkrótce w roku 1960 inż. Julian Osetek (zmarły 7 lutego 1998r w wieku 90 lat) założył w Nakle nad Notecią 3-hektarowe gospodarstwo biodynamiczne. Nie było to jednak łatwe czasy dla tej metody w Polsce ze względów politycznych, gospodarczych i światopoglądowych. Jednak po zmianach politycznych w 1980 roku zaczęło się mówić więcej o ekologicznych metodach gospodarowania w rolnictwie. Julian Osetek zyskał miano polskiego pioniera biodynamicznej metody uprawy roli, roślin i chowu zwierząt. Razem ze swoim synem Jerzym rozpoczął popularyzowanie tej metody w Polsce. Wkrótce na przełomie lat 1982/83 do popularyzacji rolnictwa biologiczno-dynamicznego przyłączył się prof. Mieczysław Górny z SGGW, pod którego redakcją wydano w 1986 roku książkę pt. "Biodynamiczna uprawa roślin na działce". W styczniu 1984 roku odbył się kurs rolnictwa biodynamicznego z udziałem dr. Christiana von Wistinghausena ze Związku "DEMETER", a w lutym 1985 roku także z udziałem Marii Thun. Następne ważne kursy odbyły się w lutym 1987, czerwcu 1988 oraz w lutym 1989 roku. Kursy te stały się podstawą do założenia pierwszego w Polsce Stowarzyszenia Producentów Żywności Metodami Ekologicznymi "EKOLAND", które zostało zarejestrowane 1 września 1989 roku (...).

Rolnictwo ekologiczne jest systemem produkcji opartym na wykorzystaniu przyrodniczych procesów zachodzących w gospodarstwie rolniczym. System ten jest - po bliższym przyjrzeniu się – bardzo nowoczesny i racjonalny. Prowadzenie gospodarstwa ekologicznego wymaga stosowania najnowocześniejszej wiedzy w zakresie stosowania metod przyjaznych środowisku w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej; wymaga nowych umiejętności posługiwania się innymi schematami myślenia ekonomiczno-organizacyjnego, zarządzania, marketingu i logistyki. W gospodarstwie ekologicznym mogą pracować najnowocześniejsze maszyny i narzędzia rolnicze; może być ono w pełni skomputeryzowane, połączone ze światem za pośrednictwem telefonu, faxu i internetu; może stosować najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne w zakresie przetwórstwa produktów rolnictwa ekologicznego (roślinnych i zwierzęcych), przechowywania i transportu - pod jednym warunkiem, że wszystkie te rozwiązania będą zgodne z przepisami i kryteriami obowiązującymi w rolnictwie ekologicznym, a wybór tej metody produkcji rolniczej przez ekogospodarza będzie wynikał przede wszystkim z miłości do drugiego człowieka i otaczającej go natury.

Mimo wielu problemów w Polsce, jakie napotyka na swojej drodze ekologiczna produkcja roślina i zwierzęca powoli przybywa gospodarstw ekologicznych. Jednak żeby rolnictwo ekologiczne mogło istnieć i rozwijać się w naszym kraju, potrzebuje prawnego, naukowego, i politycznego wsparcia. Należy bowiem stwierdzić, że już Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku gwarantuje każdemu obywatelowi naszego kraju dostęp do środowiska, nakładając jednocześnie na obywatela i państwo obowiązek dbania o jego stan oraz pełną odpowiedzialność za wywoływane w środowisku zmiany. Konstytucja RP mówi nam: w artykule 5, że "Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywateli oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju; w artykule 74, że "władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, że każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska oraz że władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska"; w artykule 76, że "władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi"; oraz w artykule 86, że "każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie".

Piśmiennictwo:

Sołtysiak, U. (1993). Rolnictwo ekologiczne - historyczny przegląd metod. [w] Rolnictwo ekologiczne. Od teorii do praktyki. Stowarzyszenie EKOLAND, Stiftung Leben &Umwelt, Warszawa.

Steiner, R. (1999). Geisteswissenschaftliche Grundlagen zum Gedeihen der Landwirtschaft. Landwirtschaftlicher Kurs. Rudolf Steiner Verlag Dornach/Schweiz.

Śniady, R. (1999). Odsłonięcie tablicy pamiątkowej w Kobierzycach z okazji 75 rocznicy przeprowadzenia Kursu Rolniczego pt. "Podstawy wiedzy duchowej dla powodzenia w rolnictwie" w dniach 7-16 czerwca 1924 roku przez dr. Rudolfa Steinera. Artykuł w rękopisie.